Rodzaje i wysokość świadczeń rodzinnych

Prawo do świadczeń rodzinnych przysługuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 139 poz. 992 ze zm.).

Świadczeniami rodzinnymi są:

  1. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego;
  2. jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka;
  3. świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne.

Ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek małżonków, jednego z małżonków, rodziców, jednego z rodziców, opiekuna faktycznego dziecka, opiekuna prawnego dziecka, osoby uczącej się, pełnoletniej osoby niepełnosprawnej lub innej osoby upoważnionej do reprezentowania dziecka lub pełnoletniej osoby niepełnosprawnej.

Zasiłek rodzinny

Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka.

Osoby uprawnione

Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się.

Zasiłek rodzinny przysługuje ww. osobom, do ukończenia przez dziecko 18 roku życia lub do ukończenia nauki w szkole - nie dłużej niż do 21 roku życia. Jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje do ukończenia 24 roku życia.

Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.

Dochód uprawniający do zasiłku

Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uprawnionej, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583 zł.

Wysokość zasiłku rodzinnego wynosi miesięcznie:

 

  • 68 zł na dziecko w wieku do ukończenia 5 roku życia;
  • 91 zł na dziecko w wieku powyżej 5 roku życia do ukończenia 18 roku życia;
  • 98 zł na dziecko w wieku powyżej 18 roku życia do ukończenia 24 roku życia.

Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli:

  1. dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim;
  2. dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w rodzinie zastępczej;
  3. osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie;
  4. pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko;
  5. osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że:
    a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje,
    b) ojciec dziecka jest nieznany,
    c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone,
    d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka;
    6) członkowi rodziny przysługuje na dziecko zasiłek rodzinny za granicą, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

 

wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego

oświadczenie członka rodziny o wysokości dochodu niepodlegającego opodatkowaniu

Dodatki do zasiłku rodzinnego

Osoba posiadająca prawo do zasiłku rodzinnego może ubiegać się o następujące dodatki:

  • z tytułu urodzenia dziecka - jednorazowo w wysokości 1.000 zł na każde urodzone dziecko
  • z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - 400 zł miesięcznie
  • z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na które nie ma możliwości zasądzenia świadczenia alimentacyjnego - dodatek przysługuje w wysokości 170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci, w przypadku dziecka niepełnosprawnego kwotę dodatku zwiększa się o 80 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 160 zł na wszystkie dzieci
  • z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości 80 zł miesięcznie na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego
  • z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości miesięcznie:
    - 60 zł na dziecko do ukończenia 5 roku życia
    - 80 zł na dziecko powyżej 5 roku życia do 24 roku życia
  • z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania:
    - w związku z zamieszkiwaniem w internacie, bursie, na stancji przez dziecko uczące się w szkole ponadgimnazjalnej lub artystycznej, a także w szkole podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka niepełnosprawnego - w wysokości 90 zł miesięcznie w okresie pobierania nauki, tj. od września do czerwca
    - w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do szkoły ponadgimnazjalnej lub artystycznej w wysokości 50 zł miesięcznie w okresie pobierania nauki tj. od września do czerwca.
  • z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, a także rocznego przygotowania przedszkolnego raz w roku w wysokości 100 zł na dziecko

Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka (Becikowe)

Przysługuje ojcu lub matce albo opiekunowi prawnemu lub opiekunowi faktycznemu - niezależnie od ich dochodów. Wysokość zapomogi wynosi: 1. 000 zł na jedno dziecko.

Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin żywego dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania.

wniosek o ustalenie uprawnień do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia sie dziecka

Zasiłek pielęgnacyjny

Zasiłek przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Osoby uprawnione

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje: niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi miesięcznie 153 zł.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje

  •  osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
  •  osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
  •  jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie jest zależne od wysokości dochodu osoby niepełnosprawnej i dochodu rodziny.

wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego

Świadczenie pielęgnacyjne

Świadczenie przyznawane jest z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Osoby uprawnione.

Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

  1. matce albo ojcu lub
  2. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny,
  3. opiekunowi faktycznemu dziecka (tj. osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, która wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka)  – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze  znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, pod warunkiem, że nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą niepełnosprawną.

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w wysokości 520 zł miesięcznie.

Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: 

  1. osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
  2. osoba wymagająca opieki:
    a) pozostaje w związku małżeńskim,
    b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
  3. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
  4. osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie;
  5. na osobę wymagającą opieki członek rodziny jest uprawniony za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.

Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest zależne od wysokości dochodu osoby niepełnosprawnej i dochodu rodziny.

wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego

Postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych

Wymagane dokumenty do świadczeń rodzinnych:

  • kserokopia dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny;
  • kserokopia skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka lub inny dokument urzędowy potwierdzający wiek dziecka lub kserokopia odpisu zupełnego aktu urodzenia dziecka, w przypadku gdy ojciec jest nieznany;
  • kserokopia orzeczenia o niepełnosprawności albo o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, w przypadku gdy w rodzinie wychowuje się dziecko niepełnosprawne;
  • zaświadczenie szkoły, w przypadku szkoły ponadgimnazjalnej (oryginał),
  • zaświadczenie szkoły wyższej, w przypadku osoby uczącej się lub osoby legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli uczy się w szkole wyższej (oryginał),
  • w przypadku zamieszkiwania ucznia w miejscowości, w której uczęszcza do szkoły ponadgimnazjalnej: dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie ucznia w bursie, internacie lub w innym miejscu zapewniającym zamieszkanie, prowadzonych przez podmiot publiczny a w przypadku stancji: oświadczenie osoby fizycznej o wynajmie lokalu uczniowi oraz dokument potwierdzający tymczasowe zameldowanie;
  • zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, jeżeli dochody te podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych – oryginał zaświadczenia wszystkich dorosłych członków rodziny;
  • zaświadczenie właściwego organu gminy lub kserokopia nakazu płatniczego o wielkości gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych ogólnej powierzchni w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy;
  • kopia odpisu wyroku sądu zasądzającego alimenty na rzecz osób w rodzinie lub kopia odpisu protokołu posiedzenia zawierającego treść ugody sądowej lub kopia odpisu zatwierdzonej przez sąd ugody zawartej przed mediatorem;
  • zaświadczenie komornika o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy;
  • dokument określający datę utraty dochodu (tj. kserokopia świadectwa pracy) oraz miesięczną wysokość utraconego dochodu (zaświadczenie z zakładu pracy oraz PIT- 11 z zakładu pracy);
  • dokument (zaświadczenie) lub oświadczenie określające wysokość uzyskanego dochodu netto z pierwszego pełnego miesiąca przez członka rodziny (zawierające datę podjęcia pracy);
  • kserokopia aktów zgonu rodziców lub kserokopia odpisów wyroków zasądzających alimenty, w przypadku osoby uczącej się;
  • kserokopia odpisu prawomocnego wyroku sądu orzekającego rozwód lub separację albo kserokopia aktu zgonu małżonka lub rodzica dziecka, w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko;
  • kserokopia odpisu wyroku oddalającego powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego;
  • kserokopia orzeczenia sądu zobowiązująca jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka.

W przypadku gdy okoliczności sprawy mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych wymagają potwierdzenia innym dokumentem niż wyżej wymienione podmiot realizujący świadczenia rodzinne może domagać się takiego dokumentu.

Osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego składa wniosek o zasiłek rodzinny, do którego dołącza:

  • zaświadczenie pracodawcy o udzieleniu urlopu wychowawczego oraz o okresie, na jaki urlop wychowawczy został udzielony;
  • zaświadczenie o co najmniej sześciomiesięcznym okresie pozostawania w stosunku pracy bezpośrednio przed uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego;
  • zaświadczenie organu emerytalno-rentowego stwierdzające, że osoba ubiegająca się była zgłoszona do ubezpieczeń społecznych;
  • zaświadczenie lekarza zalecające przebywanie dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności z powodów terapeutycznych w żłobku albo w przedszkolu;
  • zaświadczenie placówki zapewniającej całodobową opiekę, w przypadku umieszczenia w niej dziecka, o liczbie dni w tygodniu, w których korzysta w niej z całodobowej opieki.